İSLAM’DA KURBANIN TARİHÇESİ VE KURBAN BAYRAMI ETKİNLİKLERİ

Kurban kesmek bir ibadettir.

Dini günler Hicri takvime göre belirleniyor. Bundan dolayı Hicri takvime göre belirlenen Kurban Bayramı, miladi takvime göre her yıl 11 gün önce geliyor. Örneğin, geçen yıl Kurban Bayramı 20-23 Temmuz arasındaydı. Bu yıl Kurban Bayramı 9-12 Temmuz günlerine denk geliyor. Kurban Bayramı Hicri takvime göre Zilhicce ayının onuncu günü başlar. Zilhicce ayının dokuzuncu gününe “Arife” denir.

Bir zamanlar Kurban Bayramı yaklaştığında medyada bazı tartışmalar yaşanırdı. Bu tartışmaların içinde kurban kesmenin bir vahşet olduğu, kurban kesmek için hayvan üretiminin ozon tabakasına zarar verdiği ve kurbanlık hayvanlardan çıkan gazların havayı kirlettiği, kurban kesmenin Kur’an’ı Kerim’de olup olmadığı tartışılır dururdu. Niçin kurban keseriz. Kurban kesmek Kur’an’ı Kerim’de geçer mi? Herkes bu sorunun doğru yanıtına ulaşmak ister ama nedense hiç kimse tatmin edici bir yanıt bulamazdı.

Kurban, İlahi olan veya olmayan bütün inanç sistemlerinde mevcuttur. İlahi dinlerle putperestler arasında önemli bir kurban kesme anlayışı farkı vardır. Putperestlikte tanrılar için insanlar kurban edilirdi. Allah bu duruma son verilmesi için hayvanların kurban edilmesini emretmiştir.

Kurban kesimi bütün dinlerde mevcuttur.

Putperestlik tarihi boyunca Putperest kimseler erkek çocuklarını kendilerine alıkoyar, hoşlanmadıkları kız çocuklarını uydurdukları tanrılara kurban olarak sunarlardı. Bu durum İlahi Kitaplarda hep eleştirilmiştir.

İlahi dinlerde kurban kesme olayı inanan kimsenin Allah’a olan inancını kanıtlamasının bir nişanesidir. Bu kanıtlama işleminin ilk insan Hz. Adem’in oğullarından itibaren başlamış olduğunu görüyoruz. Hz. Adem’in oğullarını anlatan kıssada, Hz. Adem’in iki oğluna Allah’a olan sevgilerini kanıtlanmaları emredilmiştir. Allah’a olan sevgilerini kanıtlamak için besledikleri hayvanların en güzelini seçip kesmeleri ve dağa bırakmaları istenmiştir.

İnancı çürük ve cimri olan oğul en kötü hayvanı seçip kurban kesmiş, inancı güçlü ve cömert kardeşi ise en iyi hayvanı seçip kurban kesmiştir. Her ikisi de kestikleri kurbanı emredildiği gibi dağa bırakmışlardır. Sonraki gün iki kardeş kurbanlarını kontrol amaçlıyla dağa çıkmışlardır. İnancı güçlü ve cömert olanın kurbanı kabul edilmiş, inancı zayıf ve cimri olanın kurbanı bıraktığı yerde kalmıştır. Kabul edilmeyen kurbanın sahibi, bu duruma çok bozulmuş ve kardeşini kıskanıp öldürmüştür. Rabbimiz, bundan dolayı insan öldürenlerin ölüm cezasına çarptırılmasını emretmiş ve suçlarda kısas yapmayı farz kılmıştır.

Kur’an’ı Kerim’de Hz. İbrahim ve kurbanla ilgili bir kıssa bulunmaktadır. Allah’a olan sevgisini kanıtlaması için Hz. İbrahim Allah tarafından imtihana tabi tutulmuş ve imtihan için oğlunu kesmesi emredilmiştir. Hz. İbrahim oğlunu kesmek üzere yatırmışken kendisine seslenilmiş: “Dur kesme! Allah’a olan sevgini kanıtladın.” denilmiştir. Kendisine “besili bir kurbanlık hayvan” hediye edilmiş ve onu kesmesi emredilmiştir.

Kurban hem Allah’a olan sevginin bir nişanesi olarak hem de Hz. İbrahim’in sünnetini yad etmek üzere kesilir çünkü bu kıssada geçen bir ayette Rabbimiz, Hz. İbrahim’den sonra gelen müminlerin bu olayı yad etmelerini istemiştir. Kurban kesilmesiyle Hz. İbrahim anılmış ve kıssadaki ibretlik olay hatırlanmış olur. Bu olayı yad etmek için düzenlenen etkinliklere de “Kurban Bayramı” denir. Kurban Bayramı’nda müminler birbirlerini ziyaret eder bayramlarını kutlarlar. Allah hiç kimseyi zora koşmaz. Gücü yeten kurban keser ve gücü yetmeyen kimselerle onu paylaşır.

Kurban kesmenin doğa üzerinde ne gibi etkileri bulunur?

Kurban kesmek bir vahşet midir? Kurban kesmenin doğaya zararı var mı?

Kurban bayramları sayesinde genellikle evcil hayvanların erkekleri kurban edilir. Dişi hayvanların gençlerinin kesilmesi tercih edilmez, yaşlılarının ise dişleri falan eksik olur. Hasta olan, organ eksiği olan hayvanlar kurban edilemediği için bu hayvanlar kurban olarak kesilmez. Sağlıklı hayvanlar kurban olarak kesilir. Bu sağlıklı hayvanların etleri fakir insanlarla paylaşılır ve bir sosyal dayanışma oluşturulmuş olur. 

108: KEVSER / 1, 2. Muhakkak ki biz sana Kevser’i verdik. Öyleyse Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.

22: HAC / 37. Kurbanların kanları ve etleri Allaha ulaşmaz fakat takvanız Allah’a ulaşır. Üzerlerine Allah’ı anasınız ve hidayete ulaşasınız diye onları sizin için birer vesile kıldı.

İnsanlarımızın büyük bir çoğunluğu yeterli hayvansal gıdaya ulaşamıyor. Maddi imkansızlıkların yanı sıra dünyadaki kaynak kıtlığından dolayı evcil hayvanların yeterli miktarlarda yetiştirilememesi, yeterli hayvansal gıdaların alınamamasına neden oluyor. İnsanların doğaları gereği hayvansal gıdalara da ihtiyacı olduğunu biliyoruz. Bundan dolayı yeterli sayıda evcil hayvan beslemeye ihtiyacımız var. Peki, bunu nasıl becereceğiz? Tabi ki kıt olan kaynaklarımızı akıllıca kullanarak.

Kurban kesiminin sayısız yararları bulunuyor. Bu sayede hayvan besinlerindeki tüketim miktarları da yarı yarıya düşüyor. Bu durum yeni doğacak yavruların ve annelerinin iyi beslenmesine olanak tanıyor. 

İnsanlar genellikle tek çocuk doğurabilmekte iken hayvanlar daha fazla doğuruyorlar. Vahşi hayvanlar birbirlerini yiyerek doğal seleksiyona katkıda bulunuyorlar ve böylece yeryüzünde metan gazının artması doğal yoldan önlenmiş oluyor. Vahşi hayvanlar için geçerli olan bu durum evcil hayvanlar için geçerli değil çünkü insanlar evcil hayvanları vahşi ortamlardan uzak tutarak besleyip onlardan yararlanıyor: Evcil hayvanlardan dişi olanların sütleri içiliyor ve sütlerinden peynir, yoğurt gibi yararlı besinler elde ediliyor. Erkek ve dişi besi hayvanlarının derilerinden de ayakkabı ve giysi üretiliyor. Yünlerinden kıymetli giysiler, yatak, yorgan ve yastık yapılıyor. Dışkılarından doğal gübre ve metan gazı elde ediliyor.

Biz insanlar daha çok erkek çocuklara sahip olmayı isterken hayvanlarımız dişi doğurunca sevinmekteyiz çünkü bu bizim menfaatlerimize daha uygun düşüyor. Evcil hayvanlar da diğer bütün canlılarda olduğu gibi erkek ve dişi yavrular doğuruyor. Dolayısıyla erkek hayvanları da dişi hayvanlarla beraber beslemek zorunda kalıyoruz. Bu durum doğada metan gazının artmasına neden oluyor.

Doğada metan gazı, karbondioksit gazı ve su buharı artınca ne olur?

Doğada metan gazının artması sera etkisine yol açar. Atmosferimizi kaplayan bu gazlar ve su buharları, dünyaya çarparak geri yansıyan güneş ısısının uzaya salınımını engeller. Böyle olunca da yeryüzü gereğinden fazla ısınır. Bitkiler kurur, canlılar ölür, genetik yapılarda hasarlar oluşur. Aşırı sıcaklar, suların buharlaşmasıyla genel bir kuraklığa sebep olur. Yeryüzündeki suların gereğinden fazla buharlaşmasıyla yağmur miktarları felaket getiren boyutlara ulaşır. Sel basmaları, toprak kaymaları, depremler kaçınılmaz hale gelir. Kurban bayramlarında hayvanların kurban edilmesi, atmosferde oluşabilecek sera etkisinin engellenmesinde önemli bir role sahiptir. Din adamları ve diğer düşünürler tam olarak kurban olayının sağladığı yararların farkına varmış değiller.

Düşünecek olursak, insanların % 23’ü Müslüman, % 32’si Hristiyan, % 0,2’si Yahudi’dir. İlahi dinlerin hepsinde kurban kesimi vardır ve kurban kesmek bir ibadettir. Dünyada her on kişiden sekizi bir ilahi dine inanıyor. Her dinin kurban kesimi tarihinin farklı farklı tarihlere rastlaması ve kurban kesimlerinin her yıl tekrarlanıyor olması doğadaki metan gazının aşırı artmasını engelliyor. Sera etkisi sorununun çözümüne katkı sağlıyor.

Bize yol gösteren Yüce Rabbimize hamd olsun. Rahmetini ve merhametini bizden esirgemediği için O’na sonsuz teşekkürler. Kurban Bayramınız mübarek olsun. Nice mutlu bayramlara ulaşmanız dileğiyle.

Okuduğunuz için teşekkürler, Allah razı olsun. Allah’a emanet olun.